Wycena jednoosobowej działalności gospodarczej (firmy jednoosobowej) bazuje na tych samych metodach, które stosuje się w wycenie innych podmiotów biznesowych. Wycena firmy jednoosobowej może się jednak łączyć z poszerzonymi działaniami przygotowawczymi. Wiąże się to z koniecznością identyfikacji majątku, który wchodzi w skład przedsiębiorstwa.
Poniżej przedstawię na czym polega wycena firmy jednoosobowej oraz wpływ jaki ma na nią sposób prowadzenia ewidencji księgowej. Następnie omówię metody wyceny, które stosuje się do wyceny jednoosobowej działalności gospodarczej.
Przedsiębiorstwo jako przedmiot wyceny firmy jednoosobowej
Wycena jednoosobowej działalności gospodarczej nie różni się od wyceny innych podmiotów, które prowadzą działalność biznesową. Wynika to z tego, że przedmiotem wyceny jest zawsze przedsiębiorstwo, które funkcjonuje w ramach każdej firmy, niezależnie od formy prowadzenia działalności biznesowej.
Innymi słowy, dane przedsiębiorstwo może funkcjonować zarówno w jednoosobowej działalności gospodarczej, spółce cywilnej czy jawnej, jak i spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i spółce akcyjnej.
Przedsiębiorstwo definiuje się w przepisach jako zorganizowany zespół składników majątkowych i zobowiązań, którego celem jest prowadzenie działalności gospodarczej.
Wpływ formy ewidencji księgowej na wycenę firmy jednoosobowej
Wycena jednoosobowej działalności gospodarczej zależy w dużej mierze od stosowanej ewidencji księgowej. Nie ma to wpływu na metodologię wyceny, ale ma wpływ na charakter działań przygotowawczych.
Ewidencja księgowa firmy jednoosobowej, czyli jednoosobowej działalności gospodarczej, może być prowadzona na podstawie dwóch głównych podejść, czyli:
- uproszczona księgowość (często określana także jako mała księgowość),
- pełna księgowość.
Do najczęściej stosowanych ewidencji księgowych w ramach uproszczonej księgowości należy podatkowa księga przychodów i rozchodów (KPiR).
Tak zwana pełna księgowość to prowadzenie ewidencji księgowej w formie ksiąg rachunkowych (określanych często jako księgi handlowe). Ewidencja ta musi być prowadzona przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne.
Każde z tych podejść wymaga nieco innego zestawu działań przygotowawczych w procesie wyceny.
Wycena jednoosobowej działalności gospodarczej na podstawie KPiR
Księga przychodów i rozchodów (KPiR) to bardzo uproszczona forma prowadzenia ewidencji księgowości firmy. Bardzo ogólnie odnosi się ona do przychodów i kosztów oraz w bardzo ograniczony sposób do środków trwałych.
Ewidencja księgowa KPiR nie odnosi się w ogóle do zobowiązań, zarówno handlowych, jak i kredytów czy pożyczek.
Te wady podatkowej księgi przychodów i rozchodów powodują, iż wycena jednoosobowej działalności gospodarczej wymaga identyfikacji tego, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa. Najczęściej, łączy się to z dodatkowym nakładem pracy po stronie wyceniającego oraz przedsiębiorcy.
Wycena jednoosobowej działalności gospodarczej z pełną księgowością
Przepisy wymagają, iż po przekroczeniu progu 2 milionów euro przychodów netto, jednoosobowa działalność gospodarcza jest zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych, podobnie jak ma to miejsce w przypadku na przykład spółki z o.o.
W przeciwieństwie do KPiR, księgi rachunkowe dostarczają bardzo szerokich informacji finansowych dotyczących majątku i zobowiązań firmy. Pełna księgowość szczegółowo opisuje kwestie związane z majątkiem firmy oraz jej zobowiązaniami.
Wycena jednoosobowej działalności gospodarczej na podstawie informacji pochodzących z ksiąg rachunkowych wymaga najczęściej działań przygotowawczych w znacząco mniejszej skali niż w przypadku ewidencji uproszczonej.
Metody wyceny jednoosobowej działalności gospodarczej
Jak wspominałem powyżej, wycena jednoosobowej działalności gospodarczej nie różni się w sposób istotny pod względem metodologicznym od wyceny przedsiębiorstw funkcjonujących w ramach innych form prowadzenia działalności biznesowej.
Metody wyceny firmy jednoosobowej można pogrupować w następujący sposób:
- dochodowe,
- porównawcze (rynkowe),
- majątkowe.
Wycena jednoosobowej działalności gospodarczej metodami dochodowymi wykorzystuje założenie, że wartość firmy zależy przede wszystkim od jej przyszłych dochodów. Najczęściej wykorzystywana metoda dochodowa w przeprowadzaniu wyceny przedsiębiorstw to metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych (tzw. metoda DCF).
Metody porównawcze bazują na założeniu, że firmy, działające w tej samej branży, mają podobne wartości. Do porównań wykorzystuje się główne kategorie finansowe, jak na przykład przychody ze sprzedaży, zysk operacyjny, EBIT, EBITDA czy zysk netto.
Metody majątkowe wykorzystują założenie, że każde przedsiębiorstwo jest warte tyle, ile jest warty jego majątek netto, z uwzględnieniem majątku niematerialnego. Najczęściej stosowaną metodą majątkową jest metoda skorygowanych aktywów netto.
Autor: Mariusz Malec
Mariusz Malec to założyciel i zarządzający firmą doradczą Private Equity Consulting (https://www.private-equity.pl). Prowadzi specjalistyczny blog. Firma wspiera przedsiębiorców w takich obszarach jak: sprzedaż firmy, wycena firmy i pozyskiwanie finansowania.