Wieczorem klientka sklepu z butami pisze na czacie, że waha się między 38 a 39. „Ola” pyta o długość stopy i radzi większy rozmiar, bo model jest wąski. Klientka dodaje buty do koszyka. Nigdzie nie przeczytała, że „Ola” to bot. Artykuł ekspercki został przygotowany przez Martę Borkowską z Clarica.pro.
Od 2 sierpnia 2026 r. taka rozmowa nie powinna się odbywać bez informacji, że po drugiej stronie jest AI, chyba że to oczywiste. Przepis kieruje ten obowiązek do dostawcy narzędzia. To jednak sklep musi sprawdzić u siebie na stronie, czy informacja naprawdę dociera do klienta.
Chodzi o art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689 (AI Act), stosowany od tej daty. Od 28 października 2026 r. jego przestrzeganie nadzoruje w Polsce Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). W sklepie dotyczy to głównie chatbota, asystenta zakupowego, grafik i opisów produktów. Przy każdym ustal najpierw, kto jest adresatem obowiązku: sklep czy dostawca narzędzia.
Dostawca czy podmiot stosujący
Dostawcą (art. 3 pkt 3) jest podmiot, który rozwija system AI lub zleca jego rozwój i wprowadza go do obrotu albo oddaje do użytku pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Podmiotem stosującym (art. 3 pkt 4) jest ten, kto wykorzystuje system AI, nad którym sprawuje kontrolę, poza działalnością czysto osobistą.
Jeśli osadzasz na stronie chatbota zewnętrznej firmy i decydujesz o jego konfiguracji, jesteś zwykle podmiotem stosującym. Sklep, który zlecił opracowanie własnego asystenta i udostępnia go pod swoją marką, może być dostawcą. Przy różnych systemach jedna firma bywa w różnych rolach.
Pomocne są tu wytyczne Komisji Europejskiej do art. 50 (C(2026) 5054 z 20 lipca 2026 r.). To dokument niewiążący, a nie przepis. Przykład z wytycznych: jeśli sklep tylko zleca agencji kampanię i nie decyduje, czy i jak agencja użyje AI, nie jest w tym zakresie podmiotem stosującym. Jeśli sam generuje grafiki marketingowe w narzędziu AI, którym zarządza, już nim jest. Pracownicy działający w imieniu sklepu nie są odrębnymi podmiotami stosującymi.
Chatbot i asystent zakupowy: informacja o kontakcie z AI
Art. 50 ust. 1 wymaga, by systemy AI przeznaczone do bezpośredniej interakcji z ludźmi były projektowane tak, aby użytkownik wiedział, że rozmawia z AI. Wyjątek: gdy to oczywiste dla osoby dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej. Adresatem tego obowiązku jest dostawca narzędzia. Według art. 50 ust. 5 informacja ma być jasna i wyraźna, przekazana najpóźniej przy pierwszej interakcji, z uwzględnieniem wymogów dostępności.
Jeśli konfigurujesz chatbota, sprawdź jednak, czy informacja o AI naprawdę dociera do klienta. Wytyczne podają przykłady: powitanie chatbota z informacją o AI, etykieta lub baner w oknie rozmowy, komunikat głosowy na początku sesji. „Jasna” to zauważalna i zrozumiała, „wyraźna” to łatwa do odróżnienia od reszty treści. „Pierwsza interakcja” dotyczy każdego kolejnego klienta.
Asystent taki jak „Ola”, który przedstawia się imieniem bez wzmianki o AI, budzi wątpliwości. Nie ukrywaj komunikatu o AI w panelu narzędzia. Zwykły autoresponder lub bot działający wyłącznie na sztywnych regułach nie jest według wytycznych systemem AI w rozumieniu tego obowiązku.
Grafiki, nagrania i opisy z generatorów
Oznakowanie treści w formacie nadającym się do odczytu maszynowego, tak by dało się wykryć, że wygenerowała je AI, to obowiązek dostawcy generatora (art. 50 ust. 2). Przy cudzym generatorze obrazów nie musisz wdrażać takiego znakowania.
Twój obowiązek jako podmiotu stosującego wynika z art. 50 ust. 4 akapit pierwszy. Jeśli używasz AI do wygenerowania lub zmanipulowania obrazu, nagrania audio lub wideo stanowiącego deepfake, ujawnij, że treść jest sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana. Deepfake to według art. 3 pkt 60 treść przypominająca istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, którą odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczną lub prawdziwą. Według wytycznych przesłanki definicji muszą być spełnione łącznie.
W praktyce: fotorealistyczne „zdjęcie” modelki w sukience ze sklepu albo sofy w salonie, wygenerowane przez AI i wyglądające jak prawdziwa fotografia, może spełniać definicję deepfake’a i wtedy wymaga ujawnienia. Wyraźnie stylizowana ilustracja, ikona czy grafika, której nikt nie weźmie za zdjęcie, zwykle deepfake’iem nie będzie. Decyduje konkretny materiał.
Art. 50 ust. 4 akapit drugi dotyczy tylko tekstu generowanego przez AI i publikowanego w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym. Zwykły opis produktu, tekst kategorii czy reklama sklepu nie są nim wprost objęte. Komisja Europejska podaje reklamę i opisy produktów firmy jako przykład spoza zakresu przepisu, z zastrzeżeniem twierdzeń dotyczących m.in. zdrowia, bezpieczeństwa konsumentów lub zrównoważonego rozwoju. Część sklepów dobrowolnie informuje o AI w opisach, ale art. 50 ust. 4 tego nie wymaga. Art. 50 nie wyczerpuje przy tym wszystkich zasad komunikacji z klientem.
Czego nie przesuwa termin 2 grudnia 2026 r.
Rozporządzenie (UE) 2026/1744 dodało do AI Act art. 111 ust. 4. Daje czas do 2 grudnia 2026 r. tylko dostawcom systemów generujących treści, tylko w zakresie art. 50 ust. 2 i tylko dla systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r. Przepis mówi o wprowadzeniu do obrotu. Materiały Ministerstwa Cyfryzacji i wytyczne posługują się szerszym zwrotem („wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku”).
Termin nie dotyczy informacji o kontakcie z chatbotem ani obowiązków sklepu jako podmiotu stosującego, w tym ujawniania deepfake’ów. Te obowiązują od 2 sierpnia 2026 r. Według Ministerstwa Cyfryzacji i wytycznych treści wygenerowanych i udostępnionych przed tą datą nie musisz oznaczać wstecznie.
Nadzór KRiBSI od 28 października 2026 r.
Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz. U. poz. 1003) wyznaczyła KRiBSI na organ nadzoru rynku. Przepisy o kontrolach, postępowaniach, skargach i opiniach indywidualnych stosuje się od 28 października 2026 r. Formularze znajdziesz na gov.pl.
Skargę może złożyć osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej. Skarżący nie musi mieć pewności, że doszło do naruszenia. Wystarczy opisać okoliczności.
Możesz też wystąpić o opinię indywidualną w jednym zagadnieniu, np. czy dana grafika produktowa wymaga ujawnienia. We wniosku opisz sytuację i swoje stanowisko. Opłata wynosi 150 zł. Komisja ma na nią do 30 dni, w sprawach szczególnie skomplikowanych do 60 dni. Jeśli nie wyda jej w terminie, uznaje się, że opinia jest zgodna z twoim stanowiskiem. Opinia wiąże Komisję i inne organy w tej sprawie. Jeśli zastosujesz się do niej przed jej zmianą, uchyleniem albo wygaśnięciem, nie może ci to szkodzić. KRiBSI zapowiedziała, że jej pierwsze wyjaśnienia będą dotyczyć właśnie art. 50.
Lista kontrolna dla właściciela sklepu
1. Spisz narzędzia AI w sklepie: chatbot, asystent zakupowy, generatory grafik, wideo i tekstów.
2. Przy każdym ustal, czy jesteś podmiotem stosującym, czy dostawcą.
3. Otwórz chatbota jak nowy klient i sprawdź, czy informacja o AI pojawia się najpóźniej przy pierwszej wiadomości.
4. Sprawdź, czy komunikat jest czytelny na telefonie i z czytnikiem ekranu. Nie wyłączaj go w konfiguracji.
5. Zapytaj dostawcę generatora, jak realizuje oznakowanie maszynowe z art. 50 ust. 2.
6. Przejrzyj fotorealistyczne grafiki z AI. Przy tych, które klient mógłby wziąć za prawdziwe zdjęcie, ujawnij, że wygenerowała je AI.
7. Opisów produktów nie musisz oznaczać z mocy art. 50 ust. 4, ale ostrożniej przejrzyj twierdzenia o zdrowiu, bezpieczeństwie konsumentów i zrównoważonym rozwoju.
8. Ustal z agencją, kto decyduje o użyciu AI w kampaniach.
9. W sprawie budzącej wątpliwości rozważ wniosek o opinię indywidualną KRiBSI.
Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 14 listopada 2026 r.
Marta Borkowska
Clarica – automatyzacje AI
www.clarica.pro
Wybieram informacje, które uważam za ważne dla e-commerce. Piszę, co z nich wynika, z czym się zgadzam i gdzie widzę problem.
Czytaj moje komentarze →